Çek; Ticaret hayatının olmazsa olmazlarından olan , vadeli ödemelerde sıklıkla rastladığımız ödeme aracıdır. Tacirler vadeli ödemelerde neden poliçe ve ya bonoya kıyasla çeki tercih ederler?
Esasen Türk Ticaret Kanunu incelendiğinde uzun uzun poliçeye ilişkin esaslar ve şartların anlatıldığı bono ve çekte ise belirli hususlar dışında kalan durumlarda poliçeye atıfta bulunulduğu görülecektir. Uygulamada bono ve çek kullanımı yaygın iken poliçeye rastlamak oldukça güçtür. Tacir bono ile çek arasında kaldığında ise çeki daha az riskli bulur. Bunun sebebi çekin karşılıksız kalması durumunda , karşılıksız çek keşidecisinin bir takım cezai yaptırımlara maruz kalması, bankalara da çek nedeniyle yüklenen birtakım sorumluluklar başlıca sebeplerdir. Birkaç kez üst üste değişen Kanunun son halinden söz etmek de fayda vardır. Buna göre; Artık karşılıksız çeklerde Savcılık yerine İcra Ceza Mahkemesine başvuruda bulunmak gerekiyor. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus 3 aylık hak düşürücü süredir. Karşılıksız çek fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde icra ceza mahkemesine başvuruda bulunmak gerekmektedir. Aksi halde sürelerin geçirilmiş olması davanın reddi sebebidir. Gene dava açıp duruşmaya katılmamak da davanın düşmesine ve aynı konuda bir daha şikayet de bulunulamayacağı anlamına gelmektedir. Çek Kanunu md 5’teki, hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilenlerin, yasaklılıkları süresince sermaye şirketlerinin yönetim organlarında görev alamayacağına dair hükmü de önemli bir yaptırımdır.
Sıklıkla tacirler arasında yapılan en büyük hata söz konusu karşılıksız çeklerin işleme konulmayarak uzunca bir süre beklenmesi ve ardından hak kayıpları yaşanmasıdır. Savcılığa nazaran icra ceza mahkemesinin de yargılama süresini kısaltacağını düşünmekteyiz.
Gene keşide tarihinden evvel çekin süresinden evvel ibrazı mümkün değilken son değişiklikle 01/01/2020 tarihinden sonra eski düzenlemeye geri dönülmüştür. 01/01/2020 tarihinden sonra çek keşide tarihinden evvel de ibraz edilebilir ve karşılığı talep edilebilir.
Arb. Av. Durcan ALTAN
