Son günlerde en çok konuşulan hatta telaffuzunda zorlanılan kavram “konkordato”. Konkordato nedir nasıl alınır? Konkordatonun alacaklılar açısından durumu nedir? Bu yazımızda bunlara cevap vermeye çalışacağız. Öncelikle Konkordato temel ilkeleri Roma Hukuku’na değin uzanmış eski bir İflas Hukuku müessesidir. Konkordato icra iflas kanunumuzda evvelden beri yer almasına rağmen ne yazık ki uygulamada karşımıza daha çok iflas erteleme çıkmış ancak iflas erteleme sürecinin kötüniyetle kullanılması sonucu İcra İflas Kanununda değişikliğe gidilmiştir.
Konkordato bir bakıma sözleşmedir. Sürecin amacı konkordato kararının (sözleşmesinin kabul edilmesidir) sağlanmasıdır. Konkordato bir ayrım yapılarak (adi konkordato ve tenzilat konkordatosu) şöyle açıklanabilir ki, borçlunun durumunun düzeltilebilmesi için alacaklıların alacaklarının bir kısmından fedakarlık etmesi veya likiditesinin (malvarlığının) bir kısmının tahsisi suretinde tasfiye edilmesi sözleşmesidir. Konkordato borçlulara tekrardan ticari faaliyetlerini sürdürme olanağı sağlarken, alacakların da borçlarını tahsil etme imkanını elde etmeleri mümkündür.
KONKORDATO TALEBİNDE BULUNABİLECEK KİŞİLER
a-) Borçlunun Konkordato Talebi: Borçlarını vadesinden ödeyemeyen veya ödeyememe riski olan her borçlu konkordato talep edebilir. Konkordato talebi için iflasa tabi olmak veya borca batık olmak şartı aranmaz. Bu durum, konkordatoyu iflas ertelemeden ayıran temel farklardandır. Zira iflas ertelemede, iflasa tabi olmak ve borca batık olmak şarttı. O zaman iflas tasfiyesi başlatılmış olan borçlu dahi konkordato talep edebilir.
b-) Alacaklının Konkordato Talebi: Konkordato, alacaklılar tarafından da talep edilebilir. İflasa tabi bir borçlu hakkında, iflas talep etme hakkına sahip olan alacaklı, bu borçlu hakkında konkordato da talep edebilir. İflasa tabi olmayan borçlular hakkında alacaklılar, konkordato talep edemez.
BAŞVURUDA SUNULMASI GEREKEN BELGELER (İİK m. 286)
Konkordato başvurusu yaparken muhakkak konusunda uzman mali müşavir ve hukukçudan destek alınmalıdır. Aksi halde kaba tabirle kaş yaparken göz çıkartmak oldukça olasıdır. Konkordato talebine aşağıdaki belgeler eklenmelidir.
- a) Borçlunun borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceği ve borçlu için gerekli malî kaynağı gösteren konkordato ön projesi,
- b) Borçlunun malvarlığını ve mali durumunu gösteren belgeler (bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu gibi)
- c) Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste,
- d) Konkordato teklifine göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı olarak gösteren tablo,
- e) Yetkili bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan ve konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren finansal analiz raporları. Sunulan malî tablolar, başvuru tarihinden en fazla kırk beş gün öncesine ait olmalıdır.
KONKORDATO MÜHLETİ
Kanun, konkordatonun talep edilmesinden, tasdikine kadar geçecek yargılama sürecinde borçlunun mal varlığını korumaya ve borçluyu denetim altına almaya yönelik bir karar verilmesini öngörmektedir. Kanunda, “mühlet verilmesi” olarak adlandırılan bu karar üzerine, konkordato talep eden borçlu aleyhine, haciz yoluyla icra takibi yapılamaz, başlatılan haciz takipleri durur, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabilir fakat rehinli mallarının satışı yapılamaz, borçlu aleyhine ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir uygulanmaz. Mahkeme, mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. Borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmaz ve taşınırlarını devredemez.
Kanun, geçici mühlet ve kesin mühlet ayrımı getirmiş olmakla beraber, etkileri bakımından aralarında fark bulunmamaktadır. Kesin mühlet ve geçici mühlet aynı neticeleri doğurur. Geçici mühlet, eski konkordato hükümleri arasında yer almayan, yeni bir düzenlemedir. Bu yeni düzenlemenin amacı, kesin mühlet verilmesi için gerekli inceleme, değerlendirme ve duruşma yapılıncaya kadar geçecek sürede borçlunun mal varlığını korumaktır. Mühletin etkileri konkordato bağlayıcı hale gelinceye kadar devam eder.
GEÇİCİ MÜHLET VERİLMESİ (İİK m. 287)
Konkordato talebi üzerine mahkeme öncelikle, belgelerin eksiksiz sunulup sunulmadığını inceler ve belgelerin eksiksiz mevcut olduğunu tespit ettiğinde, başka herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapmaksızın borçlu hakkında 3 aylık “geçici mühlet” kararı verir. Burada can alıcı nokta hakimin değerlendirebileceği tek hususun kanunda belirtilen belgelerin eksiksiz olduğu hususunu sadece inceleme konusu yapabileceğidir. Yani hakim belgeler eksiksiz ise geçici mühlet kararını derhal vermek zorundadır.
Geçici mühlet kararı, Ticaret Sicil Gazetesinde, Basın İlan Kurumunun resmi ilan portalında yayınlanır. Tapu müdürlüklerine, Ticaret sicil müdürlüklerine, vergi dairlerine, gümrük idarelerine ve lüzumlu tüm kurumlara bildirilir. Alacaklılar, ilândan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz ederek konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığını delilleriyle birlikte mahkemeye ileri sürebilirler. Geçici mühlet borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine en fazla 2 ay uzatılabilir. Sonuç olarak geçici mühlet en fazla 5 ay olabilmektedir.
KESİN MÜHLET VERİLMESİ (İİK m. 289)
Mahkeme, geçici mühlet içinde, borçluyu ve varsa konkordato talep eden alacaklıyı ve gerekli görürse geçici komiseri duruşmaya davet ederek, dosyaya sunulan belgeleri, geçici komiserin raporunu ve itiraz eden alacaklıların dilekçelerinde ileri sürdükleri itiraz sebeplerini de dikkate alarak yapacağı değerlendirmede konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğuna kanaat getirirse borçluya 1 yıllık kesin mühlet verilir.
Bu kararla birlikte mahkeme, yeni bir görevlendirme gereği görmezse geçici komiserin görevine devam etmesine karar verir ve dosyayı komisere tevdi eder. Mahkeme 7 alacaklıyı geçmemek kaydıyla bir alacaklılar kurulu oluşturulabilir. Kesin mühlet, komiserin veya borçlunun talebi üzerine, komiser ve varsa alacaklılar kurulunun görüşü alınarak mahkeme tarafından 6 aya kadar uzatılabilir.
KONKORDATO TALEBİNİN İNCELEME AŞAMALARI
Konkordato sürecinin, başvurudan itibaren önemli aşamaları;
- MAHKEME TARAFINDAN BORÇLUYA KONKORDATO MÜHLETİ VERİLMESİ
a-) GEÇİCİ MÜHLET VERİLMESİ
b-) KESİN MÜHLET VERİLMESİ
- ALACAKLILAR TOPLANTISI
C- MAHKEME TARAFINDAN KONKORDATONUN TASDİK EDİLMESİDİR.
Konkordato da yetki; iflasa tabi borçlular için, faaliyet merkezinin bulunduğu yerdeki; iflasa tabi olmayan borçlular için ise yerleşim yerindeki, Asliye Ticaret Mahkemesinden talep edilir.Konkordato talep eden, konkordato gider avansını yatırmaya mecburdur.
Konkordatoda, eskiden iflas ertelemede olduğu gibi borca batık olma durumu yoktur. Bu itibarla borçlarını vadesinde ödeyememe ihtimali bulunan şirket ve şahısların, önceden yani borç ödeyemez duruma gelmeden, konkordato talep etmek üzere avukatlarına müracaat etmeleri kendileri açısından en sağlıklı yol olacaktır.
Konkordato müessesesi Türkiye’de iflasın ertelenmesi kurumunun kullanılmaya başladığı son 12 yıldan bu yana yok denecek kadar uygulama alanı bulmamıştır. Ülkemizde 7101 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 28.02.2018 tarihinde kabul edilerek ve 15.03.2018 tarih ve 30361 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmesi ile birlikte mali yapısı bozulmuş şirketlere bir ara çözüm olarak tekrar konkordato başvurusu yapılma imkanı tanınmıştır. Yapılan düzenleme ile elinde olmayan nedenlerle borçlarının tümünü ödeyemeyen iyi niyetli borçlular için bir borç ödeme anlaşması yapılarak borçlunun borçlarını vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını bir ödeme takvimi çerçevesinde ödeme imkanı getirilmiştir.
İFLAS ERTELEME VE KONKORDATO ARASINDAKİ FARKLAR
İflasın ertelenmesi kurumunda alacaklıların herhangi bir şekilde söz sahibi olmaması, sürecin borçlu ve mahkeme arasında yürütülmesi ve yaşanan yargılama sorunları birlikte değerlendirildiğinde bu kurumun tamamıyla yürürlükten kaldırılması ve bunun yerine alacaklılar ile borçlunun bir müzakere sonrasında anlaşmaları ve bu anlaşmanın mahkemece tasdiki esasına dayanan konkordato kurumunun daha etkin ve aktif bir şekilde kullanılması ticari ve sosyal hayat bakımından bir ihtiyaç olarak görülmesi üzerine kanun düzenlemesine gidilmiştir.
İflas erteleme ve konkordato, mali sıkıntılar içindeki bir sermaye şirketinin kurtarılmasını sağlamak için başvurulabilecek kurumlar olmakla birlikte, iflas erteleme sadece sermaye şirketi, TTK m.324 anlamında borca batıklık bildiriminde bulunmuş ise uygulanabilir. Ancak konkordatoya başvurabilmek için böyle bir şart aranmamaktadır. Geçici mühletin verilmesi iflas ertelemenin son bulmasını gerektirir; iflas erteleme, geçici mühletin varlığı halinde, varlığını devam ettiremez. Konkordato herkese açık bir imkandır: sermaye şirketleri, gerçek kişi ticari işletmeleri, gerçek kişiler gibi. Oysa iflas erteleme sadece sermaye şirketlerinin ve kooperatiflerin başvurabileceği bir yoldur. Ancak Yargıtay ve bazı doktrinlere göre; Bankalar her ne kadar anonim şirket olsalar da iflas erteleme yoluna gidemezler.
İflas erteleme, mutlaka bir konkordatoyla (ya da uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırmayla) sonuçlanmayabilir. Şirketin durumunun iyileştirilmesi sadece iflas erteleme prosedürü çerçevesinde, konkordato olmadan (veya uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırma olmadan) da gerçekleşebilir.
Şekil açısından değerlendirildiğinde; iflas erteleme, bir bilançonun ve bir iyileştirme projesinin varlığını gerektirir. Konkordatoda ise sadece usulüne uygun bir konkordato projesinin varlığını gerektirir.
Hem konkordato hem iflas erteleme, bir borçlunun mali durumunun düzeltilmesine imkân verebilir. Ancak; iflas erteleme, sadece pasifi aktiflerinden fazla olan, borca batık olan borçlunun başvurabileceği bir yol iken, konkordato borç ödemeden aciz halinde olan bir borçlunun da başvurabileceği yollardır.
| İflas Erteleme | Konkordato |
| Sermaye şirketleri başvurabilir | Tüm tüzel kişiler ve gerçek kişiler başvurabilir |
| İyileştirme projesi beklenir | Konkordato projesi beklenir |
| Borca batık olmak gerekir | Mal varlığı borcun yarısından fazlasını karşılamalıdır |
|
İflas erteleme sürecinde teklifine onay vermelidir |
Alacaklıların çoğunluğu konkordato teklifine onay vermelidir |
| Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenir | İcra İflas Kanununda düzenlenir |
| KHK ile kaldırılmıştır | Hala yürürlüktedir ve uygulanmaktadır. |
- Her iki hukuki kurumda da borçlar bir süreliğine uzatılırken iflas ertelemede borç miktarı azalmaz.
- İflas erteleme yalnızca Asliye Ticaret Mahkemesi ile muhatap olarak çözebileceğiniz bir yöntemdir ancak konkordato için alacağın 2/3 oranını oluşturan kısmıyla anlaşmanız ve sözleşmeyi asliye ticaret mahkemesine onaylatmanız gerekmektedir.
- Hem konkordato hem iflas erteleme, bir borçlunun mali durumunun düzeltilmesine imkân verebilir. Ancak; iflas erteleme, sadece pasifi aktiflerinden fazla olan, borca batık olan borçlunun başvurabileceği bir yol iken, konkordato borç ödemeden aciz halinde olan bir borçlunun da başvurabileceği yollardır.
